Głównym celem projektu jest rozwój systemu zarządzania siecią ekologiczną Natura 2000 w Polsce poprzez opracowanie 406 planów zadań ochronnych. Proces tworzenia sieci Natura 2000 jest zadaniem rozłożonym na lata, w czasie, którego poszczególne kraje, m.in. Polska są zobowiązane do podjęcia działań niezbędnych do jej ustanowienia. Zgodnie z art. 6 ust. 1 Dyrektywy Siedliskowej, państwa członkowskie ustalają konieczne środki ochronne, w tym odpowiednie plany zagospodarowania dla obszarów Natura 2000. Realizacja przedmiotowego projektu od strony prawnej jest niczym innym, jak wywiązaniem się Polski z zobowiązań wynikających z dyrektyw unijnych. Nie wywiązanie się ze zobowiązań i brak stosownych działań w celu uniknięcia na specjalnych obszarach ochrony pogorszenia stanu siedlisk przyrodniczych i siedlisk gatunków - traktowane będzie, jako uchybienie wobec obowiązującego prawodawstwa unijnego.
Stworzone w wyniku realizacji projektu plany zadań ochronnych (PZO) wraz z dokumentacją, stworzą podstawę do wprowadzenia właściwych działań ochronnych na obszarach Natura 2000. Ustanowione PZO, m.in.:
a) zidentyfikują istniejące i potencjalne zagrożenia oraz działania niezbędne do podjęcia dla utrzymania lub odtworzenia właściwego stanu ochrony przedmiotów ochrony ze wskazaniem podmiotów odpowiedzialnych za ich realizację,
b) podsumują wiedzę o obszarze i jego przedmiotach ochrony,
c) ustalą system monitoringu zarówno skutków wynikających z realizacji zadań ochronnych, jak i stanu ochrony siedlisk przyrodniczych i gatunków będących przedmiotami ochrony,
d) ułatwią i podniosą jakość stosowania procedur ocenowych związanych z oddziaływaniem planowanych przedsięwzięć na środowisko,
e) wskażą zmiany do dokumentów planistycznych (m.in. do studiów uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gmin, miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego), dotyczące eliminacji lub ograniczenia zagrożeń dla utrzymania, bądź odtworzenia właściwego stanu ochrony siedlisk przyrodniczych oraz gatunków roślin i zwierząt będących przedmiotami ochrony,
f) ułatwią wdrażanie programu rolnośrodowiskowego i zalesień, kontrolę stosowania tzw. zasady wzajemnej zgodności,
g) wskażą konieczność wykonania planu ochrony.
Kompleksowo rozwiązany w projekcie proces komunikacji pomiędzy nadzorującym funkcjonowanie obszarów Natura 2000 w Polsce (GDOŚ - beneficjent projektu), sporządzającymi projekty planów zadań ochronnych (RDOŚ, PN - współbeneficjenci projektu) oraz ustanawiającymi plany zadań ochronnych (RDOŚ), a interesariuszami na danym obszarze (m.in. Lasy Państwowe, regionalne zarządy gospodarki wodnej, Agencje Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, Zarządy Melioracji i Urządzeń Wodnych, organizacje pozarządowe, regionalne dyrekcje dróg krajowych i autostrad, samorządy, placówki naukowe, rolnicy, itd.), z pewnością pozytywnie wpłynie na jakość przygotowywanych planów, ich zrozumienie oraz efektywne późniejsze wdrażanie.
Szeroko rozumiana społeczna formuła powstawania planów zadań ochronnych oparta jest na dwóch filarach. Jednym z nich jest warsztatowa forma pracy, w tzw. Zespołach Lokalnej Współpracy (ZLW), w skład których wchodzić będą powyższe podmioty i instytucje. Zespoły spotykać się będą zwykle trzykrotnie w ramach powstawania danego projektu planu zadań ochronnych, a rezultatem każdego spotkania będzie opracowanie konkretnego rozdziału przyjętego szablonu dokumentacji planu. Ponadto duże obszary Natura 2000 wymagać będą większej ilości spotkań i utworzenia nie jednego Zespołu Lokalnej Współpracy. Ważne, by nikogo nie pominąć, by w warsztatach wzięli udział wszyscy interesariusze, gdyż każda z grup powinna mieć szansę pracować nad planem, który będzie ich dotyczył. Należy pamiętać, że w obydwu przypadkach bardzo istotna będzie - pomiędzy samymi warsztatami - praca koordynatora danego planu
Drugim filarem jest powstająca platforma informacyjno - komunikacyjna, na której w ogólnie dostępny sposób będą powstawać plany zadań ochronnych. Dzięki narzędziu internetowemu każdy wypracowany przez ZLW rozdział PZO dla konkretnego obszaru Natura 2000, będzie poddany konsultacjom społecznym, umożliwiając aktywny udział wszystkim zainteresowanym.
Nad merytoryczną zawartością powstających planów czuwać będzie Zespół Standaryzacji Planowania powołany w GDOŚ i Zespół Doradztwa Merytorycznego. Zespół ten tworzyć będą specjaliści z dużym doświadczeniem w zakresie praktycznego planowania ochrony przyrody, posiadający szeroką wiedzę z zakresu nauk przyrodniczych, planowania przestrzennego, mediacji i negocjacji itp. Do głównych zadań Zespołu należeć będzie opiniowanie planów na etapie ich powstawania i ustanawiania.
Realizacja projektu rozpoczęła się w IV kwartale 2009r., a zakończy się w III kwartale 2013r. Zarządzanie projektem oparte jest na osobie kierownika, asystenta projektu oraz 16 planistach regionalnych zatrudnionych w RDOŚ, w celu zarządzania projektem na poziomie województw. Planiści regionalni poza nadzorem nad harmonogramem projektu, budżetem, realizowanymi zamówieniami publicznymi, uczestniczyć będą we wszystkich procesach planistycznych realizowanych na terenie regionalnych dyrekcji ochrony środowiska. W przypadku obszarów o dużym natężeniu konfliktów, w ramach warsztatów, zapewniony będzie udział profesjonalnego mediatora. Każdy plan zadań ochronnych tworzył będzie wyłoniony w drodze zamówień publicznych Koordynator planu, który przygotuje projekt PZO z pomocą ekspertów przyrodniczych i Zespołu Lokalnej Współpracy. Projekt ten w sytuacji pozytywnej opinii Zespołu Doradztwa Merytorycznego zostanie ustanowiony w drodze aktu prawa miejscowego zarządzeniem regionalnego dyrektora ochrony środowiska. Wyjątek stanowi sytuacja, gdy obszar Natura 2000 obejmuje teren zarządzany przez Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe, wtedy to ustanowienie planu następuje po uzgodnieniu z dyrektorem regionalnej dyrekcji Lasów Państwowych.
Nowoczesne i interpersonalne podejście do tworzenia PZO wzmocni przekonanie w społecznościach lokalnych, co do słuszności podejmowanych działań ochronnych, przyczyni się do ugruntowania współpracy z różnymi grupami interesariuszy na płaszczyźnie zarządzania siecią ekologiczną Natura 2000. Należy mieć na uwadze, że nigdy wcześniej w ten sposób nie realizowano jakichkolwiek zadań związanych z ochroną przyrody w Polsce.
Ochrona przyrody w ramach sieci Natura 2000, poprzez realizację zadań ochronnych i ich monitoring, zharmonizowana z rozwojem gospodarczym obszaru, ma szansę stać się istotnym elementem rozwoju, tym samym będzie bardziej akceptowana przez lokalne środowiska i ich mieszkańców. Powyższa „akceptacja", to jeden z efektów, na który realizując tak ważny projekt bardzo liczymy, a który stanie się możliwy tylko wtedy, gdy tworzone plany zadań ochronnych będą wynikiem pracy, możliwie najliczniejszej grupy zainteresowanych. Wynik tych prac - plany zadań ochronnych, z pewnością przyczynią się do właściwego zrozumienia istoty ochrony przyrody. Pozwolą traktować obszary Natura 2000 jako impuls, a nie hamulec w rozwoju gospodarczym, a co najważniejsze staną się sprawnym narzędziem do zarządzania ochroną przyrody w Polsce.
Koszty całkowite: 24 999 944,40 zł
W tym wydatki kwalifikowane: 24 999 944,40 zł.
Dofinansowane projektu ze środków EFRR w wysokości 80% wydatków kwalifikowanych tj.: 19 999 955,52 zł.
