Od 30 kwietnia 2007 roku obowiązuje ustawa z dnia 13 kwietnia 2007 roku o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawie (Dz. U z 2007 r. Nr 75, poz. 493). Ustawa określa zasady odpowiedzialności za zapobieganie i naprawę szkód w środowisku.
Wg ww. aktu prawnego szkodą w środowisku jest negatywna mierzalna zmiana stanu lub funkcji elementów przyrodniczych, oceniana w stosunku do stanu początkowego, która została spowodowana bezpośrednio lub pośrednio przez działalność prowadzoną przez podmiot korzystający ze środowiska.
W przypadku wystąpienia bezpośredniego zagrożenia istnieje obowiązek niezwłocznego podjęcia działań zapobiegawczych, a w przypadku wystąpienia szkody podjęcia działań zmierzających do ograniczenia szkody, zapobieżenia kolejnym szkodom i negatywnym dla zdrowia ludzi skutkom, w tym natychmiastowej kontroli, powstrzymania, usunięcia lub ograniczenia zanieczyszczeń lub innych szkodliwych czynników, a także podjęcia działań naprawczych.
Działalność stwarzająca ryzyko szkody w środowisku obejmuje działania, które mogą wywrzeć szkodliwe dla zdrowia ludzi skutki i dotyczą:
- gatunków chronionych lub chronionych siedlisk przyrodniczych,
- wód - ich stanu ekologicznego, chemicznego lub ilościowego,
- powierzchni ziemi - zanieczyszczenia gleby lub ziemi, w tym stanowiące zagrożenie dla zdrowia ludzi.
Szczegółowy zakres działań stwarzających ryzyko szkody w środowisku jest zawarta w art. 3 ustawy o zapobieganiu szkodom w środowisku.
Jeżeli pomimo działań zapobiegawczych nie wyeliminowano zagrożenia, lub szkoda nastąpiła, istnieje obowiązek zgłoszenia regionalnemu dyrektorowi ochrony środowiska i wojewódzkiemu inspektorowi ochrony środowiska. Jeżeli zagrożenie szkodą lub szkoda zostały spowodowane przez więcej niż jeden podmiot, odpowiedzialność jest wspólna. Jeżeli zostały spowodowane za zgodą lub wiedzą władającego ziemią, jest on obowiązany do podjęcia działań zapobiegawczych i naprawczych wspólnie z podmiotem korzystającym ze środowiska.
W przypadku realizacji działań naprawczych konieczne jest uzgodnienie z organem ochrony środowiska:
- stanu do jakiego ma zostać przywrócone środowisko,
- zakresu i sposobu przeprowadzenia działań naprawczych,
- terminu rozpoczęcia i zakończenia ww. działań.
Jeśli:
- nie można zidentyfikować podmiotu korzystającego ze środowiska lub egzekwować od niego wymienionych działań,
- konieczne jest podjęcie działań, z powodu zagrożenia życia ludzi lub możliwości zaistnienia nieodwracalnych szkód w środowisku.
Koszty prowadzenia działań zapobiegawczych lub naprawczych ponosi podmiot korzystający ze środowiska, chyba że wykaże, że zagrożenie szkodą lub szkoda zostały spowodowane przez:
- inny wskazany podmiot,
- podporządkowanie się nakazowi wydanemu przez organ administracji publicznej.
Podmiot korzystający ze środowiska, który podjął działania zapobiegawcze lub naprawcze, może wystąpić z roszczeniem o zwrot kosztów poczynionych na ten cel od:
- sprawcy zagrożenia szkodą lub szkody,
- od organu administracji publicznej (gdy szkoda lub zagrożenie powstały na skutek decyzji).
